Türkiye’nin Enerjide Kritik 24 Saati: İran ile 25 Yıllık Doğal Gaz Anlaşması Yarın Sona Eriyor

Türkiye'nin yıllık doğal gaz ihtiyacının yüzde 13'ünden fazlasını karşılayan İran ile 2001 yılında imzalanan 25 yıllık tarihi doğal gaz alım satım anlaşmasının süresi yarın doluyor. Sözleşmenin otomatik olarak 5 yıl uzayıp uzamadığı gizemini korurken, eski BOTAŞ üst düzey yetkilileri, "30 Temmuz sabahı saat 08.30'da gaz akışı durmuşsa sözleşme bitmiştir, akış sürüyorsa anlaşma uzatılmıştır" diyerek kritik saati ilan etti.

Türkiye’nin enerji arz güvenliğinde en önemli virajlardan biri yarın dönülüyor. Gerek sanayide gerekse hane halkı tüketiminde yıllık ortalama 55-60 milyar metreküp doğal gaz tüketen ve tam bir net ithalatçı konumunda olan Türkiye’nin, en büyük dördüncü tedarikçisi İran ile yaptığı 25 yıllık tarihi anlaşmanın süresi yarın itibarıyla resmi olarak tamamlanıyor.

'GİZEMLİ MADDE' OTOMATİK OLARAK DEVREYE GİRDİ Mİ?

2001 yılında fiilen uygulamaya giren ve boru hatları üzerinden yılda yaklaşık 9-10 milyar metreküp gaz ithalatını öngören anlaşmanın geleceğine dair BOTAŞ’ın eski üst düzey kurmaylarından çarpıcı açıklamalar geldi.

Anlaşmanın imzalandığı dönemde görevde bulunan kaynaklar, sözleşmede yer alan kritik bir "otomatik uzama" maddesine dikkat çekti. Kaynaklar, "Türkiye ve İran, anlaşmanın sona ermesinden belirli bir süre önce 'Bu anlaşmayı uzatmıyoruz' şeklinde yazılı bir beyanda bulunmadıysa, sözleşme otomatik olarak 5 yıl daha uzar. Ancak tarafların 2020 yılındaki ihbar süresinde bu yönde bir süreç işletip işletmediği henüz net değil" değerlendirmesinde bulundu.

'30 TEMMUZ SABAHI SAAT 08.30 TESTİ'

Sözleşmenin akıbetinin hiçbir resmi açıklamaya gerek kalmadan fiziksel olarak anlaşılabileceğini belirten eski BOTAŞ yetkilileri, net bir zaman vererek şu ifadeleri kullandı:

"Yeni bir anlaşma veya uzatma kararı olup olmadığını anlamak için gözümüz boru hatlarında olacak. 30 Temmuz’da sabah saat 08.30’da gaz akışına bakacağız. Eğer o saatte gaz akışı durmuşsa sözleşme resmen sona ermiştir. Akış aynı şekilde devam ediyorsa, anlaşmanın süresi sessiz sedasız uzatılmıştır."

İRAN, TÜRKİYE İÇİN NEDEN KRİTİK?

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) en güncel verilerine göre Türkiye, geçtiğimiz yıl bir önceki yıla kıyasla yüzde 11,73 artışla toplam 58,4 milyar metreküp doğal gaz ithal etti. İthalatta Rusya yüzde 36,27 ile ilk sırada yer alırken; Azerbaycan ve ABD'nin ardından İran, yıllık 7,7 milyar metreküp gaz sevkiyatı ve yüzde 13,2’lik pazar payı ile dördüncü sırada konumlandı.

Uzmanlar, İran’ın kış aylarında teknik gerekçelerle zaman zaman gaz akışını kısa süreli kesmesine rağmen, boru hatları üzerinden yapılan bu ithalatın Türkiye'nin sanayi üretimi ve enerji arz güvenliği açısından vazgeçilmez bir üstünlüğe sahip olduğunu vurguluyor. Yarın sabah vana başında yaşanacak gelişmeler, Türkiye'nin önümüzdeki döneme ait enerji faturasını ve tedarik stratejisini doğrudan şekillendirecek.

GERÇEK GÜNDEM