Yargıda ‘nur topu’ gibi yeni kriz: HSK, Danıştay’ın içtihat değişikliğini uygulamadı!

HSK, Erdoğan’ın 3. kez Cumhurbaşkanı adayı olmasına itiraz eden yargıç Ahmet Çakmak’ı ihraç etti. Bunun üzerine Çakmak; Danıştay’da dava açtı. Çakmak’ın davasında Danıştay 5. Dairesi içtihat değişikliğine giderek, meslekten çıkarılma cezasına gerekçe olan fiilleri de değerlendirip meslekten çıkarılma kararını iptal etti. Çakmak’ın meslekten çıkarılması kararının altında mevcut Adalet Bakanı Akın Gürlek’in de imzası bulunuyordu. HSK, Çakmak’ın içtihat değişikliği sonucunda göreve dönme talebini yasal sürede incelemeyerek örtülü olarak (zımni) reddetti.

Recep Tayyip Erdoğan’ın 3. kez Cumhurbaşkanı adaylığına YSK’ye verdiği dilekçeyle itiraz eden eski yargıç Ahmet Çakmak’a; resmi yazışmalarda “kalın yazı tipi kullanması”, bir dilekçesinde “AİHM’e gideceğim, dosyamın Güldür Güldür şova parodi olacak olaylardan oluştuğunu bahsedeceğim” demesi, 12 yaşındaki çocuğun tutuklanmasını isteyen savcının eğitime alınmasını ve adliyenin boş kısmına spor salonu yapılmasını istemesi gibi gerekçelerle açılan soruşturmalar sonucu Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) 2. Dairesi’nce 9 Haziran 2022 ve 15 Aralık 2022’de yer değişitirme kararı verilmişti. 

KARARI 1 AY SONRA ÖĞRENDİ

Çakmak hakkında ardından “Hâkimler ve Savcılar Kanunu”ndaki “2 kez yer değiştirme cezası verilen kişinin meslekten çıkarılacağı” geçerliliği nedeniyle 21 Şubat 2024’te meslekten kesin olarak çıkarılma kararı verilmişti. Çakmak da meslekten kesin çıkarılma kararını 6 Mart 2024’te öğrenmesinin ardından hakkındaki uzaklaştırma ve meslekten çıkarılma kararlarının yürütmesinin durdurulması için Danıştay’da dava açmıştı.

KARARLARIN YOK HÜKMÜNDE SAYILMASINI İSTEDİ

Çakmak söz konusu dava kapsamında; hakkında verilen iki yer değişitirme ve meslekten çıkarılma kararlarının anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne, BM Bangolar Yargı Etiği İlkelerine ve BM Yargı Bağımsızlığı İlkelerine aykırı olduğunu savunmuştu. Çakmak; hakkında verilen kararların hukuken yok hükmende sayılıp iptal edilmesini talep etmişti. 

‘ANAYASAL TEMİNATI ANLAMSIZLAŞTIRIR’

Danıştay 5. Dairesi ise Çakmak’ın davasını 5 Mart 2025’te karara bağladı. Danıştay, Çakmak’ın davasında içtihat değişikliğine gitti. Daire; meslekten çıkarılmasına ilişkin yeniden inceleme talebinin reddine dair yapılan itirazın reddedilmesine yönelik; “Bu bağlamda anayasal anlamda meslekten çıkarma cezası mahiyetinde bir işlem varken anılan işlemin yargı denetimine kapalı olduğu gerekçesiyle verilen davanın incelenmeksizin reddi yönündeki karar ile mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanunilik unsurunu taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan meslekten çıkarma sonucunu doğuran mesleğe kabul kararının kaldırılması kararına karşı yargı yolunun kapalı olduğunun kabul edilmesi ve meslekten çıkarma cezası verilmesine yol açan kusurlu fiil ve davranışları değerlendirilmeksizin sadece şekli bir yargısal denetim yapılması anayasal bir teminat olan hâkimlik teminatının anlamsız hale gelmesine yol açacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

DANIŞTAY İÇTİHAT DEĞİŞİKLİĞİNE GİTTİ

Daire; kararında ilgili yasa uyarınca yapılan işlemlerde meslekten çıkarma cezasının “neden” unsuru yönünden denetimi kapsamında ilgililerin meslekten çıkarılmalarına yol açan kusurlu fiil ve davranışlarının da değerlendirilmesi gerektiği yönünde içtihat değişikliğine gittiğini belirtti. Daire; yer değiştirme kararlarında neden olarak gösterilen yazışmaların mesleğin şeref ve nüfuzunu yitirmesine neden olacak ağırlıkta olmadığı ve yazışmaların ilgili yasanın farklı bir maddesi kapsamında değerlendirilebilineceğini belirterek, ikinci yer değiştirme cezasının hukuka aykırı olduğu sonucuna vardı.

İPTAL EDİLEN KARARDA GÜRLEK AYRINTISI

Bu değerlendirmeler sonucunda Danıştay 5. Dairesi; Çakmak hakkında HSK 2. Dairesi’nin 21 Şubat 2024’te verdiği meslekten ihraç kararını iptal etti. HSK 2. Dairesi’nin Danıştay’ca iptal edilen söz konusu kararında ise imzası bulunan isimler arasında mevcut Adalet Bakanı Akın Gürlek’in olması da dikkat çekti. Bakan Gürlek ise o dönem Adalet Bakan Yardımcısı olarak görevliydi.

HSK ÖRTÜLÜ OLARAK İÇTİHAT DEĞİŞİKLİĞİNİ UYGULAMADI

Çakmak; bu kararın ardından 11 Şubat’ta Danıştay kararının yerine getirilmesi amacıyla HSK’ye başvurdu. Danıştay’ın kararı da HSK’ye 15 Şubat’ta tebliğ edildi. Ancak HSK yasada belirtilen azami 30 günlük süre içerisinde Danıştay kararını uygulmayarak; örtülü olarak (zımni) reddetmiş oldu. Çakmak ise HSK’nin örtülü olarak reddetme işlemi hakkında 18 Mart’ta Danıştay 5. Dairesi’nde dava açtı.

Cumhuriyet