Çöküşe Bir Adım Daha... Dünya Nefessiz Kalıyor

Bilim insanları, göl ve okyanuslardaki hızlı oksijen kaybının gezegen için yeni bir 'kırmızı sınır' olduğunu açıkladı. Uzmanlara göre bu süreç durdurulmazsa çöküş riski yüksek.

Bilim dünyası yeni bir alarm verdi. Göllerden okyanuslara kadar su kütlelerinde hızla artan oksijen kaybının, gezegenin 'aşılmaması gereken sınırları' arasına eklenmesi gerektiği savunuluyor. 2009’da ortaya konan 'Gezegen Sınırları' çerçevesi, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve okyanus asitlenmesi gibi dokuz kritik eşiği tanımlıyordu. Euronews Türkçe'de yer alan habere göre insanlık bu eşiklerin altısını zaten zorlamış durumda. Şimdi listeye bir yenisi ekleniyor: deoksijenasyon, yani sularda oksijen tükenmesi.

RAKAMLAR HER ŞEYİ ANLATIYOR

Hakemli dergi Nature Ecology & Evolution’da yayımlanan araştırmaya göre son 45 yılda şu değişimler kaydedildi:

Göllerdeki oksijen oranı yüzde 5,5 azaldı.

Barajlarda kayıp yüzde 18,6’ya ulaştı.

Okyanus genelinde düşüş yüzde 2 seviyesinde.

Ancak bazı bölgelerde tablo çok daha çarpıcı. Kaliforniya kıyılarında 1960’tan bu yana oksijen seviyesi yüzde 40 geriledi.

OKSİJEN NEDEN KAYBOLUYOR?

Bilim insanları iki ana sebebe işaret ediyor. Küresel ısınma: Isınan su, daha az oksijen tutabiliyor. Ayrıca yüzeyde ısınan tabaka ile dipteki soğuk su karışmadığı için oksijen derinlere ulaşamıyor. Kirlilik ve tarımsal akış: Gübre ve atıklarla suya taşınan besin maddeleri alg patlamalarına yol açıyor. Bu algler öldüğünde, onları parçalayan mikroorganizmalar sudaki oksijeni tüketiyor.

Oksijen kaybı yalnızca su canlılarının ölümü anlamına gelmiyor. Besin zinciri kırılıyor, balıkçılık darbe alıyor, kıyı ekonomileri sarsılıyor. Daha da önemlisi, oksijensiz ortamda metan ve azot protoksit gibi güçlü sera gazları açığa çıkıyor. Bu gazlar iklim krizini hızlandırarak kısır bir döngü yaratıyor.

KONTROLE ALINMAZSA...

Araştırmacılar, suyun oksijen seviyesinin küresel iklim sisteminde temel bir rol oynadığını vurguluyor. Eğer bu süreç kontrol altına alınamazsa, mesele sadece ekosistem değil; ekonomi, gıda güvenliği ve toplumsal istikrar da risk altına girebilir.

GERÇEK GÜNDEM