Suriye’de dengeler nasıl bu kadar hızlı değişti?

Reuters’a konuşan kaynaklara göre HTŞ kontrolündeki Suriye yönetiminin terör örgütü YPG/SDG'nin kontrolündeki bölgelere yönelik hızlı ilerleyişi, Şam, Paris ve Irak’ta yapılan kapalı toplantılar sonrası şekillendi. ABD’nin operasyona engel olmadığı belirtilirken, süreç Suriye’de güç dengelerini değiştirerek YPG/SDG'nin özerk bölge hedefini fiilen sona erdirdi.

Suriye hükümetinin, terör örgütü YPG/SDG’nin uzun süredir kontrol ettiği bölgeleri kısa sürede ele geçirmesi, bu ay Şam, Paris ve Irak’ta yapılan kritik toplantılar zincirinin ardından hız kazandı.

Reuters’a konuşan ve kapalı kapılar ardında gerçekleşen görüşmeler hakkında bilgi sahibi dokuz kaynak, sürecin ayrıntılarını paylaştı.

Kaynaklara göre, ABD bu operasyonun önüne geçmedi ve bu durum Suriye’de güç dengesini kökten değiştiren hamlenin önünü açtı.

Reuters’ın aktardığına göre, HTŞ kontrolündeki Şam hükümetinin temsilcisi el-Şara, operasyonla iki önemli kazanım elde etti: Suriye topraklarını tek bir yönetim altında birleştirme hedefinde ilerledi ve ABD Başkanı Donald Trump yönetimi açısından “tercih edilen muhatap” konumuna yaklaştı.

Operasyonun, YPG/SDG’nin Suriye’nin kuzeydoğusunda sürdürmeyi planladığı özerk yapıyı fiilen ortadan kaldırdığı belirtildi. Şara’nın geçmişte El Kaide’nin yerel uzantısına liderlik etmiş olması ise Washington’un desteğinin sınırlarını test eden başlıklardan biri olarak öne çıktı.

Haberde, ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın, Washington’un artık Suriye devletiyle ortaklık kurabileceğini ve YPG/SDG’nin ayrı bir aktör olarak sürdürülmesine sıcak bakmadığını söylediği aktarıldı.

Reuters’a konuşan ABD’li bir kaynak ise “Görünüşe göre Şara usta bir stratejist” değerlendirmesinde bulundu.

OPERASYONUN İŞARETİ 2024’TE BELİRLENDİ

Reuters’ın aktardığına göre, 4 Ocak’ta Şam’da YPG/SDG ile entegrasyon görüşmeleri yapılırken toplantı bir Suriyeli bakan tarafından aniden sonlandırıldı.

Ertesi gün ise bir Suriye heyeti, ABD arabuluculuğunda İsrail ile güvenlik paktı görüşmeleri için Paris’e gitti. Haberde, Suriye tarafının İsrail’i YPG/SDG’yi cesaretlendirmekle suçladığı ve Kürtlerin entegrasyonu geciktirmemesi için İsrail’e çağrı yaptığı ifade edildi.

Kaynaklara göre, Paris’te YPG/SDG’nin kontrolündeki bazı bölgelerin geri alınmasına yönelik “sınırlı bir operasyon” fikri gündeme geldi ve bu öneriye açık bir itiraz gelmedi.

İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ise Reuters’a yaptığı açıklamada, İsrail’in Suriye ordusunun YPG/SDG’ye saldırısını onayladığı iddiasını reddetti.

Haberde, Suriye hükümetinin Türkiye’den de bir mesaj aldığı, buna göre Kürt sivillerin korunması şartıyla Washington’un YPG/SDG’ye yönelik bir operasyona onay verebileceği ifade edildi.

YPG/SDG: “ABD BİZİ SATTI”

Reuters’ın aktardığına göre, operasyon başladıktan sonra ABD’nin YPG/SDG’ye desteğini geri çektiğine yönelik sinyaller verdiği belirtildi. Haberde, 17 Ocak’ta Tom Barrack’ın Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde YPG/SDG yöneticisi Mazlum Abdi ile görüştüğü ve ABD’nin çıkarlarının artık Şara’dan yana olduğunu ilettiği iddia edildi. YPG/SDG’li bir yetkili bu iddiayı reddetti.

ABD’li askeri yetkililer ve bazı YPG/SDG’li kaynaklar ise Washington’un, sivillere zarar gelmesi ya da IŞİD tutuklularının bulunduğu merkezlerin istikrarsızlaşması halinde “koruma” güvencesi verdiğini aktardı.

Suriye güçlerinin başlangıçta hedeflenen bölgenin ötesine ilerlemesi üzerine ABD’nin durdurma çağrısı yaptığı, koalisyon uçaklarının bazı noktalarda uyarı fişeği attığı belirtildi. Ancak bu adımların YPG/SDG’nin beklentilerinin oldukça gerisinde kaldığı vurgulandı.

Hadiya Youssef, “Koalisyon güçlerinin ve Amerikalı yetkililerin yaptığı kabul edilemez. Gerçekten ilkesiz misiniz? Müttefiklerinizi bu kadar kolay mı satarsınız?” ifadelerini kullandı.

“ŞARA FAZLA İLERİ GİTTİ, ABD RAHATSIZ OLDU”

Habere göre Şara, operasyonun son aşamasında neredeyse “fazla ileri gitti.” Suriye güçleri Arap nüfusun yoğun olduğu bölgeleri hızla ele geçirip ilerlemeyi sürdürdü. 19 Ocak’a gelindiğinde, bir gün önce ateşkes ilan edilmesine rağmen kuzeydoğudaki YPG/SDG işgalindeki son kentlerin kuşatılmasına yaklaşılmıştı.

Reuters’ın aktardığına göre, ABD yönetimi ateşkesin ihlal edilmesinden rahatsız oldu ve Kürt sivillere yönelik geniş çaplı şiddet ihtimalinden endişe etti. Haberde, bazı ABD’li siyasetçilerin çatışmaların sürmesi halinde Suriye’ye yeniden yaptırım uygulanmasını gündeme aldığı belirtildi.

Şara, güçlerinin YPG/SDG’nin son kalelerine yaklaşmasının ardından yeni bir ateşkes ilan etti. YPG/SDG’nin hafta sonuna kadar entegrasyon planı sunması halinde ilerlemeyeceklerini söyledi.

Reuters’a konuşan ABD’li kaynaklar, bu hamlenin Washington’u rahatlattığını ve Şara’nın “sorunu şimdilik atlattığını” aktardı. Dakikalar sonra Tom Barrack da YPG/SDG’nin entegrasyonuna ilişkin açıklama yaptı.

Barrack, YPG/SDG’nin IŞİD’e karşı kurulma amacının “büyük ölçüde sona erdiğini” ve YPG/SDG için en büyük fırsatın Şara yönetimi altında olduğunu savundu.