İran'dan ABD yaptırımlarına karşı tarihi adım

İran, ABD yaptırımları nedeniyle tedavi malzemelerine erişimde güçlük yaşayan “kelebek hastaları” için yürütülen tazminat sürecinde önemli bir gelişme yaşandığını duyurdu. İranlı yetkililere göre, mahkeme kararıyla el konulan ABD bağlantılı petrol yükünden elde edilen gelir, yaptırımlardan etkilenen hastalara tazminat olarak dağıtılacak.

İran'da “kelebek hastalığı” olarak bilinen epidermolizis bülloza (EB) hastalarının haklarını savunan sivil toplum kuruluşu EB Evi'nin (House of EB) yöneticisi Hamid Haşimi Golpayegani, ABD yaptırımlarının yol açtığı mağduriyetler nedeniyle yürütülen hukuki süreçte tazminat tahsil edildiğini açıkladı.

Fars Haber Ajansı'nın aktardığına göre Golpayegani, İran'ın ABD aleyhine alınan bir tazminat kararını Amerikan varlıklarına el koyarak uygulamaya koymasını tarihi bir gelişme olarak nitelendirdi.

Golpayegani, İran İslam Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana ilk kez benzer bir süreçte ABD varlıklarına el konularak tazminat tahsil edildiğini öne sürdü.

Golpayegani'nin açıklamasına göre, EB Evi ve hasta yakınlarının başlattığı hukuki girişimler sonucunda İran mahkemeleri, ABD yaptırımlarının hastalar üzerindeki etkilerini gerekçe göstererek bir petrol yüküne el konulmasına karar verdi.

İran makamları, söz konusu petrol yükünün satışından elde edilen gelirin yaptırımlardan zarar gören hastalara aktarılacağını bildirdi.

İran basınında ağustos ayında yer alan haberlerde de ABD bağlantılı bir petrol yükünün mahkeme kararı doğrultusunda satıldığı ve gelirinin epidermolizis bülloza hastaları için ayrıldığı açıklanmıştı. 

ABD YAPTIRIMLARI HASTALARI NASIL ETKİLEDİ?

İranlı yetkililere göre ABD'nin uyguladığı ekonomik yaptırımlar, kelebek hastalarının tedavisinde kullanılan özel yara örtülerinin ve tıbbi malzemelerin ülkeye ulaştırılmasını engelledi.

EB Evi, tedavi malzemelerinin temininde yaşanan sorunların hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkilediğini ve ciddi sağlık sorunlarına neden olduğunu savunuyor.

Epidermolizis bülloza, cildin son derece hassas olmasına ve hafif sürtünmelerde bile yaraların oluşmasına neden olan, çoğunlukla kalıtsal bir hastalık olarak biliniyor.

Hastaların cildinde oluşan yaraların korunması ve enfeksiyon riskinin azaltılması için özel tıbbi yara örtülerine ihtiyaç duyuluyor.

İran'daki bir mahkeme, Temmuz 2024'te ABD'yi kelebek hastalarının uğradığı zararlar nedeniyle milyarlarca dolar tazminat ödemeye mahkûm etmişti.

Dolayısıyla son gelişme, ABD aleyhine ilk kez tazminat kararı verilmesinden ziyade, İran'ın bu kararı el konulan petrol yükü üzerinden tahsil etmeye yönelik girişimi olarak öne çıkıyor. 

Eylül 2026'da yayımlanan hukuki değerlendirmelerde, İran'ın söz konusu petrol yükünü satarak mahkeme kararını uygulamaya koyduğu, ancak kararın uluslararası hukuk bakımından tartışmalı olduğu belirtildi. 

ABD TAZMİNAT ÖDEMEYİ KABUL ETTİ Mİ?

İranlı yetkililerin açıklamaları, ABD yönetiminin tazminat ödemeyi kabul ettiği anlamına gelmiyor.

Süreç, İran mahkemelerinin verdiği karar doğrultusunda ABD bağlantılı olduğu belirtilen petrol yüküne el konulmasına ve satış gelirinin tazminat amacıyla kullanılmasına dayanıyor.

Tazminatın hastalara hangi takvimle ve ne şekilde dağıtılacağına ilişkin ise henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

cumhuriyet