Çayönü Tepesi'nde madencilik tarihine ışık tutan 9 bin yıllık keşif

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2026 yılı kazılarında M.Ö. 6900–6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliğinin gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı. Keşif, bölgedeki madencilik geleneğinin M.Ö. 9100’lerden itibaren yaklaşık 2 bin yıl boyunca kesintisiz sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretimin varlığını kanıtladı.

Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde yer alan ve insanlık tarihinin en erken yerleşim alanlarından biri olan Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2026 yılı arkeolojik kazı çalışmalarında, madencilik tarihine ışık tutacak önemli bir keşfe imza atıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, M.Ö. 6900–6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliğinin açığa çıkarıldığını duyurdu.

5 METREKARELİK ÖZEL ÜRETİM ALANI VE M.Ö. 9100'E UZANAN GELENEK

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığındaki heyet tarafından yerleşmenin batı kesiminde sürdürülen kazılarda, mimari detaylarıyla dikkat çeken bir üretim alanı tespit edildi. Çevresinde en az 6 dikme deliği ve merkezinde taş döşemeli çalışma alanı bulunan işliğin üzerinin gölgelikle örtülü olduğu belirlendi.

 

Bölgedeki bakır ve malakit kullanımının M.Ö. 9100'lere kadar gittiğine değinen Bakan Ersoy, yeni buluntuların madencilik geleneğinin 2 bin yıl boyunca uzmanlaşmış bir biçimde sürdüğünü kanıtladığını vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

"Büyük dönüşümlerin izlerini taşıyan Çayönü Tepesi’nde geçmişin izlerini bilimsel kazılarla geleceğe taşımaya devam ediyoruz. Yeni keşif, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor."
 

HAM MADDEDEN İŞLENMİŞ ÜRÜNE ÜRETİM ZİNCİRİ

İşlik ve çevresindeki geniş alanda yürütülen incelemelerde toplam 42 adet malakit ve bakır buluntuya ulaşıldı. Buluntular arasında ham ve yarı işlenmiş malakit parçalarının yanı sıra bakır boncuklar ve çeşitli işlenmiş bakır nesneler yer aldı. Üretim aşamalarının ham maddeden nihai ürüne kadar bütüncül bir bağlamda belgelenebilmesi, 2026 kazı sezonunun en değerli arkeolojik verisi olarak kayıtlara geçti.

Çalışmalarda ayrıca M.Ö. 6800–6600 yıllarına tarihlenen Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli çanak çömlekler de bulunurken, kesin tarihlendirme için Karbon-14 ve arkeometrik analizlerin sürdüğü bildirildi.

Cumhuriyet